Kiedy podejrzewać u dziecka anoreksję?

Anoreksji nie diagnozuje się z dnia na dzień. Jest to proces, którego początek leży po stronie najbliższych chorego dziecka - gdy zdają sobie sprawę, że ich obawy nie są irracjonalne i z dzieckiem dzieje się coś niedobrego.

Czasami dotarcie do tego momentu zajmuje tygodnie, miesiące, czasem lata. Zależy to od wielu czynników - między innymi od wiedzy rodziców, od zdolności przyjrzenia się sytuacji z pewnego dystansu, czy też od specyficznych rodzinnych relacji.

Nie można oczekiwać, aby rodzice swoje obawy budowali na suchych kryteriach medycznych, których użycie wymaga obiektywizmu, czy specjalistycznych umiejętności wykraczających poza ich wykształcenie.

Kiedy zatem można podejrzewać anoreksję?

Wygląd

1. Dziecko jest szczuplejsze od swoich rówieśników; otoczenie zwraca uwagę na nadmierne wychudzenie; są problemy ze znalezieniem ubrań, które może nosić bez zwężania.

2. Ciągłe uczucie zimna, ubieranie się nieadekwatnie do warunków pogodowych.

3. Na skórze klatki piersiowej, brzuchu pojawia się drobny ciemny meszek.

Jedzenie

1. Odmowa jedzenia pokarmów, po których można przytyć. Lista zakazanych pokarmów stopniowo się zwiększa - przeważnie z jadłospisu znikają po kolei słodycze, makaron, ziemniaki, produkty mączne, wieprzowina itd.

2. Posiłki są monotonne, ograniczone do kilku produktów, czasami dziwacznie łączone np. jabłka z ketchupem.

3. Posiłki zjadane są w samotności.

4. Bardzo dobra znajomość kaloryczności poszczególnych produktów.

5. Wyrzucanie jedzenie, kłamanie co do ilości zjedzonych pokarmów.

Zachowanie

1. Na uwagi dotyczące konieczności przytycia - reakcją jest lęk, smutek. Przy próbach nakłonienia do wspólnych posiłków wywołuje awantury, które kończą się jedzeniem w samotności lub niejedzeniem.

2. Twierdzi, że ma grube poszczególne części ciała, przeważnie brzuch, uda, twarz.

3. Często jest drażliwe, smutne, płaczliwe.

4. Zamyka się w sobie, ogranicza się liczba kontaktów towarzyskich.

5.  Nieadekwatnie dużo czasu poświęca nauce. Zanikają lub mocno ograniczane są wcześniejsze zainteresowania.

6.  Ćwiczy - brzuszki, bieganie. Poświęca temu znaczną część dnia.

Zdrowie

1. Stosuje leki przeczyszczające, często w bardzo dużych ilościach.

2. Nie miesiączkuje (kobieta).

3. Skarży się na zmęczenie, osłabienie.

4. Wypadają włosy, wymaga częstszych wizyt u stomatologa.

Dobre wyniki badań laboratoryjnych nie wykluczają obecności zaburzeń odżywiania - u znacznej części nie stwierdza się istotnych odchyleń od normy.

Audycja o pro ana

Zapraszam do odsłuchania audycji w radiowej Trójce o zjawisku Pro Ana, czyli o anoreksji jako stylu życia, a w wielu przypadkach pewnie przedsionku do anoreksji.

http://www.polskieradio.pl/Player

Anoreksja kryteria diagnostyczne

Kryteria diagnostyczne anoreksji wg ICD-10
A. Spadek wagi lub, u dzieci, brak przybytku wagi prowadzący do masy ciała o co najmniej 15% poniżej prawidłowej lub oczekiwanej stosownie do wieku i wzrostu.

 B. Spadek wagi jest narzucony samemu sobie przez unikanie "tuczącego pożywienia".

 C. Samoocenianie siebie jako osoby otyłej oraz zaburzający strach przed przytyciem, co prowadzi do narzucanie samemu sobie niskiego progu masy ciała.

 D. Obejmujące wiele układów zaburzenia endokrynne osi przysadkowo-gonadalnej przejawiają się u kobiet zanikiem miesiączkowania, a u mężczyzn utratą seksualnych zainteresowań i potencji (wyraźnym wyjątkiem jest utrzymywanie się krwawień z pochwy u kobiet anorektycznych stosujących substytucyjne leczenie hormonalne, najczęściej w postaci przyjmowania leków antykoncepcyjnych).

 E. Zaburzenie nie spełnia kryteriów A i B dla żarłoczności psychicznej (bulimia nervosa).

  Kryteria diagnostyczne wg DSM-IV-TR
 A. Odmowa utrzymywania masy ciała na poziomie minimalnej masy prawidłowej dla wieku i wzrostu lub ponad tym poziomem (np. spadek masy ciała prowadzący do utrzymywania masy ciała mniejszej niż 85% oczekiwanej albo niepowodzenie osiągnięcia oczekiwanego przyrostu masy w okresie wzrostu prowadzące do masy ciała mniejszej niż 85% oczekiwanej).

 B. Nasilona obawa przed przyrostem masy ciała i przytyciem, nawet w przypadku niedostatecznej masy ciała.

 C. Zakłócenie sposobu przeżywania masy i kształtu własnego ciała, nadmierny wpływ masy ciała lub jego kształtu na samoocenę albo zaprzeczanie powadze aktualnie niskiej masy ciała.

 D. U kobiet po rozpoczęciu miesiączkowania, brak miesiączki, tzn. brak co najmniej trzech kolejnych cyklów miesięcznych (jeśli miesiączka występuje tylko w następstwie stosowania hormonów, np. estrogenów, kobieta uważana jest za niemiesiączkującą).

 Należy określić postać: Postać ograniczająca: podczas obecnego epizodu Jadłowstrętu psychicznego, osoba nie podejmuje regularnie zachowań typu objadanie się lub oczyszczanie (tzn. prowokowanie przez siebie wymiotów, nadużywanie leków czyszczących, moczopędnych lub wlewów przeczyszczających). Postać z napadami objadania się/przeczyszczaniem: podczas obecnego epizodu Jadłowstrętu psychicznego osoba regularnie podejmuje zachowania typu objadanie się lub oczyszczanie (tzn. prowokowanie przez siebie wymiotów, nadużywanie leków czyszczących, moczopędnych lub wlewów przeczyszczających).

W Neewsweek o anoreksji

Anorektyczki jak motyle
Natalia Pietkun brała udział w przygotowaniu powyższego artykułu. Zapraszam do lektury.

Jak rozmawiać z bliską osobą chorą na zaburzenie odżywiania

Jak rozmawiać z bliską osobą chorą na zaburzenie odżywiania

Autor: Ludmiła Chludzińska2

Kilka uwag na temat jak wspierać naszych bliskich w tych ciężkich chwilach, gdy nasze oparcie może okazać się kluczem do sukcesu całego procesu leczenia i wychodzenia z choroby.

Terapia zaburzeń odżywiania jest niezwykle trudna dla osób dotkniętych tymi chorobami. Potrzebują one zarówno silnej motywacji do leczenia, jak i wsparcia ze strony najbliższych, aby wytrwać okres wychodzenia z choroby. Osoby dotknięte zaburzeniami odżywiania, zwłaszcza te zdające sobie sprawę z powagi swojego stanu i rozważające podjęcie leczenia, często mają tendencję do izolowania się od otoczenia. Często także szukają zrozumienia na licznych forach internetowych dedykowanych zagadnieniom zaburzeń odżywiania. Niestety w internecie można trafić na fora typu pro ana czy pro mia, które skupiają osoby uznające anoreksję i bulimię jako style życia, a nie choroby. Oferują wsparcie i zrozumienie, ale także zmniejszają motywację do leczenia. Dlatego ważne jest aby mając chorą osobę wśród bliskich zaoferować jej pomoc.

Co zrobić, jeżeli bliska nam osoba cierpi na zaburzenia odżywiania? Na pewno nie wolno kogoś takiego unikać, lub udawać, że problem nie istnieje. Rozmawianie tylko na tematy błahe i nieistotne typu "piękną mamy jesień tego roku" i wycofywanie się z rozmowy za każdym razem gdy temat zbliża się do niebezpiecznych tematów powoduje dalszą alienację chorej/chorego. Powinniśmy także powstrzymać się od wydawania pochopnych osądów typ "ona sama jest sobie winna", lub "te anoreksje i bulimie to tylko fanaberie". Nie będąc psychologami, czy terapeutami, nie doświadczając osobiście czym zaburzenia odżywiania są, nie jesteśmy w stanie do końca zrozumieć przez co przechodzi chora osoba. Starajmy się nie mówić w gniewie, przez to, co słyszymy. Wypaczony chorobą tok myślenia, przekręcony obraz własnej postaci, zdominowanie umysłu jedzeniem, głodówką, odchudzaniem, niskie poczucie wartości - to tylko kilka problemów z którymi na co dzień zmagają się anorektyczki i bulimiczki. Najtrudniej jest zrozumieć to, że w rzeczywistości choroby te nie wynikają z egoizmu czy z próżnej chęci bycia piękną. Mimo, że koncentrują się wokół jedzenia, to tak na prawdę są tylko odzwierciedleniem dużo głębszych problemów.

Rozmawiając o chorobie nie pytajmy "dlaczego?". Przyczyny zaburzeń odżywiania są skomplikowane, wieloczynnikowe. Sama chora/chory bardzo często nie zdaje sobie sprawy z prawdziwych przyczyn, często zaprzecza, że problem w ogóle istnieje. Nie starajmy się koncentrować rozmowy tylko i wyłącznie na chorobie. Przecież każda anorektyczka czy bulimiczka jest żywą osobą, która gdzieś głęboko pod dietami, jedzeniem i odchudzaniem, ma osobowość, tożsamość, upodobania, poglądy. Nie odbierajmy jej możliwości bycia normalną dziewczyną, mówiąc tylko i wyłącznie o jej chorobie. Anoreksja i bulimia przejmują całkowicie kontrolę nad życiem swoich ofiar, więc okazując wsparcie róbmy to wobec osoby, nie wobec choroby.

Osoby z zaburzeniami odżywiania są bardzo czułe na punkcie swojego wyglądu, dlatego rozmawiając z nimi powinniśmy powstrzymać się od wygłaszania komentarzy typu "wyglądasz dużo zdrowiej", "nie wyglądasz jak anorektyczka/bulimiczka", "to co ważne to wnętrze człowieka, a nie jego wygląd". Tego typu słowa, mimo iż wypowiedziane życzliwie i szczerze, mogą zostać zinterpretowane jako komunikat "wyglądasz grubo" i wywołać chęć dalszego odchudzania. Inny temat jakiego powinniśmy unikać rozmawiając z osobą chorą na zaburzenie odżywiania to diety. "Jeżeli chciałaś schudnąć, dlaczego nie zastosowałaś diety i nie zapisałaś się na siłownię?" - tak jak alkoholikowi na odwyku nie proponuje się "po prostu słabszego drinka", tak w przypadku anorektyczek i bulimiczek nie należy kierować ich myślenia w stronę spraw związanych z jedzeniem i odchudzaniem.

Skoro tyle jest tematów, których należy unikać o czym tak właściwie powinniśmy rozmawiać. Nie jest możliwe podanie listy tematów bezpiecznych i zalecanych. Powinniśmy zacząć od słuchania. Mimo, że to co mówią chorzy na zaburzenia odżywiania może nie mieć dla nas sensu, czasami wielką ulgę przynosi po prostu wygadanie się. Dobrym pomysłem jest odciąganie uwagi od jedzenia i odchudzania po posiłkach - tak, aby chora/chory nie miał okazji zastanawiać się ile kalorii właśnie spożył i co by tu zrobić aby się ich szybko pozbyć. Warto jest poszerzać wiedzę na temat zaburzeń odżywiania, tak aby lepiej rozumieć chorą osobę, jednak rozmawiając nie należy próbować grać roli eksperta. Jeżeli już, to zdecydowanie lepiej jest zachęcać do wizyty u specjalisty zaburzeń odżywiania.

Rozmawianie i okazywanie wsparcia osobie z zaburzeniem odżywiania jest trudne, wymaga empatii, taktu, nie raz po prostu żelaznych nerwów. Jednak zawsze warto podjąć trud i rozmawiać. Wsparcie okazane przez bliską osobę może okazać się najlepszą motywacją do leczenia.

---

Licencjonowane artykuły dostarcza Artelis.pl.

Metody i techniki redukcji lęku społecznego

Autorem artykułu jest Wioletta Sikora

Lęk społeczny i zahamowania interpersonalne mają wielorakie uwarunkowania. W związku z tym żadna pojedyncza technika redukcji lęku społecznego nie jest odpowiednia dla wszystkich osób cierpiących z powodu nadmiernej lękliwości społecznej.

Dla skutecznego przezwyciężenia lęku społecznego duże znaczenie ma dobór metody jego niwelowania, do jego przypuszczalnej przyczyny u konkretnej osoby. Nawiązując  do autoprezentacyjnej koncepcji  uwarunkowań lęku społecznego, należy stwierdzić, że skuteczne oddziaływania redukujące lęk społeczny muszą zwiększać skuteczność autoprezentacji i/lub bezpośrednio oddziaływać na redukcję przeżywanego pobudzenia. 

Wyróżnia się cztery główne kategorie metod redukcji lęku społecznego:

terapie poznawcze, 

trening umiejętności społecznych,

techniki relaksacyjne,

ćwiczenia interakcji.

Terapie poznawcze koncentrują się na zmianie nastawienia pacjenta do siebie i do interakcji społecznych. Stosowane techniki mają na celu m.in. zmniejszenie koncentracji na sobie poprzez zwiększenie uwagi przykładanej do rozwoju sytuacji społecznej. 

Okazuje się, że proste poinstruowanie osób lękliwych społecznie, aby dowiedzieli się jak najwięcej o partnerach interakcji osłabia ich lęk, a także dostarcza im plan działania w wieloznacznych sytuacjach interpersonalnych. 

Warto w tym miejscu nadmienić, że jeżeli osoba lękliwa społecznie ma konkretną wizję własnego zachowania w danej sytuacji społecznej, jeżeli zawczasu sporządzi w wyobraźni plan działania w danej interakcji społecznej, to działa w niej znacznie pewniej siebie, przeżywając znacząco mniejsze nasilenie lęku społecznego. Istotną rolę w przezwyciężaniu lęku społecznego terapie poznawcze upatrują w zmianie pewnych przekonań. Chodzi o przekonania dotyczące znaczenia aprobaty społecznej dla samopoczucia danej osoby.

Lęk społeczny słabnie, kiedy jednostka zacznie przykładać mniejszą wagę do wrażenia, jakie wywiera na innych, a zwłaszcza kiedy przestanie zabiegać za wszelką cenę o aprobatę społeczną dla wszelkich swoich poczynań w sytuacjach społecznych. 


Ważny jest także „dialog wewnętrzny”, pojawiają się myśli zachęcające do udziału w interakcji społecznej, one uspokajają, dodają pewności siebie, oraz kontrmyśli, te  niosą ze sobą katastroficzne wizje rozwoju sytuacji społecznej. 

Trening umiejętności społecznych  ma na celu kształtowanie umiejętności niezbędnych do tego, aby móc efektywnie podejmować określonego typu wyzwania społeczne. TUS opiera się na technice odgrywania roli (symulowania sytuacji społecznych). 
U osób, u których stwierdza się znaczne deficyty umiejętności społecznych i które nie wiedzą, jak się zachować w określonego typu sytuacjach interpersonalnych,  TUS może zwiększyć poczucie własnej skuteczności oraz umożliwić bardziej pewne siebie i skuteczne działanie podczas interakcji społecznych. TUS, aby był skuteczny, zarówno w redukowaniu lęku społecznego, jak i kształtowaniu umiejętności społecznych, musi spełnić szereg warunków. Przede wszystkim, ćwiczenia symulacyjne w sztucznych warunkach treningowych powinny być wsparte indywidualnym coachingiem w rzeczywistych sytuacjach społecznych. 

Metody relaksacji są wykorzystywane do bezpośredniego oddziaływania na poziom napięcia.  Najczęściej w kontekście redukcji lęku społecznego mówi się o progresywnej relaksacji mięśniowej (a ściślej mówiąc o jej modyfikacji zwanej kontrolowaną relaksacją na sygnał) oraz o systematycznym odwrażliwianiu.Uważa się, że większości ludzi, którzy cierpią z powodu lęku społecznego, wcale nie brakuje umiejętności społecznych. Te osoby raczej krępują się ich używać . 
Oznacza to, że jeśli wyeliminuje się silną motywację do unikania kontaktów społecznych poprzez redukcję lęku społecznego, jaki przeżywa dana jednostka często już na samą myśl o interakcji z innymi, to będzie ona nie tylko pewniej siebie funkcjonować w sytuacjach społecznych, ale także bardziej skutecznie i adekwatnie do kontekstu społecznego.

Ćwiczenia interakcji to nabieranie doświadczenia poprzez uczestniczenie w zaaranżowanych, bezpiecznych sytuacjach społecznych. Różnią się one od TUS tym, że w przypadku ćwiczenia interakcji nie ma żadnej intencji, żadnego planu nauczenia ich uczestników jakiś konkretnych umiejętności społecznych.

Po prostu aranżuje się sytuacje interpersonalne, które stwarzają przyjazne i bezpieczne „laboratorium” społecznych kontaktów. Mamy tu do czynienia z ekspozycją na bodźce lękotwórcze (w tym wypadku – sytuację społeczną) i wsparciem ze strony trenera, terapeuty, innych ćwiczących, którzy zachęcają lękliwą społecznie jednostkę do zmierzenia się z danym wyzwaniem społecznym. 

Wielokrotna ekspozycja na pierwotnie budzącą lęk sytuację społeczną z czasem prowadzi do redukcji lęku społecznego, nawet bez żadnych oddziaływań zmierzających do zwiększenia umiejętności interpersonalnych danej osoby, umiejętności mających jej służyć do lepszego radzenia sobie w tego typu sytuacji społecznej.

Programy treningowe mające na celu redukcję lęku społecznego najczęściej wykorzystują wiele różnych metod i technik. Ma to swoje uzasadnienie w tym, że lęk społeczny, jak było to wspomniane powyżej, ma wiele różnych aspektów oraz uwarunkowań. Skuteczność treningu w zakresie zmniejszenia lęku społecznego będzie zależeć od tego, czy uda mu się zniwelować przyczynę jego powstania i utrzymywania się u konkretnej osoby. 

Diagnoza potencjalnych uwarunkowań lęku społecznego u danej jednostki powinna ułatwić dobór właściwych technik jego redukcji. Można także zaangażować lękliwą społecznie osobę w złożony (eklektyczny) program treningowy, który korzysta z wielu różnych metod i technik redukcji lęku społecznego. 

Niektóre badania wskazują, że łącznie technik behawioralnych (TUS) i poznawczych (restrukturyzacja poznawcza) może zwiększać gotowość jednostki do bardziej pewnego siebie, asertywnego zachowania w sytuacjach społecznych bardziej niż oddziaływania wykorzystujące tylko techniki behawioralne lub tylko techniki poznawcze.

---

 Psychologia w biznesie Uwolnij się od zaburzeń lękowych

 

Artykuł pochodzi z serwisu www.Artelis.pl

Czy można uzależnić się od hazardu?

Zdaniem niektórych hazard nie jest uzależnieniem, ponieważ w uprawianiu go nie występuję substancja aktywna jak np. w alkoholizmie, czy uzależnieniach chemicznych (heroina, kokaina itp.).

Jeżeli spojrzymy na hazard jako na stan, w którym poddajemy się ryzyku, to okaże się, że w czasie np. gry w karty w organizmie zachodzą przeróżne zmiany chemiczne - np. przypływ adrenaliny. Fizyczna strona hazardu może być traktowana jako uzależnienie od emocji, ryzyka, życia na krawędzi.

Zaburzenia postrzegania związane z hazardem

Hazard to niepewny i nieefektywny sposób pozyskiwania pieniędzy. Aby móc powiedzieć, że ktoś jest uzależniony od hazardu, musi on mieć myśli zaburzone tak mocno, aby nie dostrzegać tej podstawowej prawdy. W jaki sposób jest zaburzone myślenie nałogowego hazardzisty:

• przypisywanie wygranych własnym wysiłkom, a nie losowi;
• myślenie magiczne - wiara, że myślenie i liczenie na wygraną wpływają na wynik gry, przekonanie o tym, że jest się specjalną osobą, co jest nagradzane wygranymi;
• przesądy - nałogowi hazardziście często wierzą, że określone przedmioty, ubiór, sposób siedzenia itp. mogą wpływać na wynik uprawianej przez nich gry;
• poszukiwanie systemu, który pozwoli przewidzieć wynik gry losowej i dzięki temu pozwoli wygrać;
• pamięć selektywna - tendencja do pamiętania wygranych, i zapominania przegranych;
• personifikacja maszyn i przedmiotów używanych do hazardu, przypisywanie im określonych atrybutów, myślenie o wygranych i przegranych jako o nagrodzie lub karze ze strony maszyn hazardowych lub przedmiotów używanych do gry;
• redukowanie liczby porażek przez traktowanie ich jako "prawie wygranych", a następnie używanie ich jako pretekstu do dalszej gry, takie myślenie może być bardziej stymulujące do dalszego uprawiania hazardu, niż faktyczne wygrane;
• przekonanie, że pieniądze stracone poprzez hazard nie są tak naprawdę stracone i mogą być "wygrane z powrotem".

Wiele z tych sposobów myślenia prowadzą do zachowań rytualnych, które są charakterystyczne dla uzależnień.

Wypalenie zawodowe

Nawet osoby najbardziej zaangażowane w swoją pracę, po dłuższym okresie stresu, ciężkiej pracy, zaangażowania może dosięgnąć wypalenie zawodowe. W takim stanie nie tylko nie jesteśmy w stanie pracować efektywnie, ale również ma to wpływ na życie poza pracą. Pojawiają się dodatkowe źródła stresu - świadomość, że nie pracujemy tak dobrze jak dawniej, praca przestaje sprawiać satysfakcję. Zaczynamy desperacko poszukiwać sposobów, aby uniknąć zniechęcenia i apatii. Na szczęście wypalenie zawodowe to coś, z czym można nie tylko skutecznie walczyć, ale także zapobiegać.

Ograniczyć stres

Gdy życie toczy się na przyspieszonych obrotach nie zawsze mamy szansę dostrzec, że dzieje się coś niedobrego. Szukaj okazji, gdy możesz w ciszy i spokoju zastanowić się nad sobą.

Aktywność fizyczna

Może zabrzmi to banalnie, ale ruch i dbanie o własne ciało pomagają rozładować napięcie towarzyszące sytuacjom stresowym.

Walcz z rutyną

Wpadanie w rutynę to często pierwszy objaw wypalenia zawodowego. Jak walczyć z rutyną? Unikać ograniczania swojego życia tylko do pracy. Warto poświęcić czas na rozrywki i hobby, które pozwolą oderwać się od pracy i stresu z nią związanego.

Nikt nie jest doskonały

Uświadom sobie, że nie zawsze musisz być najlepszy. Zastanów się czy w pracy nie przejmujesz obowiązków twoich współpracowników, myśląc, że tylko ty jesteś w stanie dobrze wykonać niektóre zadania. Świat nie zawali się, jeżeli czasem pozwolisz wykazać się innym.

Rewolucja

Gdy sytuacja jest szczególnie ciężka może zdarzyć się, że wypalenie zawodowe jest wstępem do dużo groźniejszych sytuacji - np. depresji. W takiej sytuacji warto pomyśleć o dłuższym urlopie, lub nawet o zmianie pracy. Czasem wystarczy tylko zrewolucjonizować codzienną rutynę - dietę, plan dnia, zrezygnować z części zajęć, wprowadzić w to miejsce coś zupełnie odmiennego.

Naucz się co oznaczają słowa "nie" i "dość"

Dawanie z siebie wszystkiego cały czas może być bardzo niszczące i niekorzystne dla twojej pracy na dłuższą metę. Dlatego warto nauczyć się mówić "nie" i "dość", gdy inni lub ty sam zaczynasz zbytnio angażować się w pracę.

Anoreksja - potrzeba kontroli

Osoby cierpiące na anoreksję mają silną potrzebę kontroli, która przejawia się w różnych aspektach życia, nie raz stanowiąc destrukcyjną siłę.

  W jaki sposób anoreksja daje poczucie kontroli?

 Najbardziej oczywisty sposób sprawowania kontroli to ograniczanie ilości spożytych pokarmów, czyli coś co w kulturze konsumpcyjnej jest niezwykle trudne do osiągnięcia. Stąd wynika poczucie wyższości i siły u osób z anoreksją. Kontrola nad jedzeniem pomaga osobie z anoreksją kontrolować innych ludzi. Naturalną rzeczą jest, że rodzice dyscyplinując, nagradzając i karając swoje dzieci sprawują nad nimi kontrolę. Jeżeli dziecko ma anoreksję i odmawia posiłków, rodzice nie są w stanie zmusić go do jedzenia, zaczynają odczuwać frustrację z powodu swojej bezsilności. W ten sposób chore na anoreksję dziecko kontroluje emocje swoich rodziców. Kolejny aspekt kontroli w anoreksji to plan dnia. Kolejne dni stają się powieleniem schematu, w którym główną rolę gra unikanie jedzenia. Podobnie jest z ćwiczeniami fizycznymi, pomiarami wagi, które są wpisywane w codzienną rutynę. Anoreksja pozwala kontrolować rozwój dorastającego pacjenta. Związane z anoreksją konsekwencje fizyczne niedożywienia w przypadku osób w okresie dojrzewania powodują wstrzymanie tego procesu. Dla kobiet oznacza to unikanie rozwoju seksualności, powód, aby nie zawracać sobie głowy wchodzeniem w relacje z płcią przeciwną. I wreszcie kontrola emocjonalna - nieokazywanie gniewu, frustracji, zdenerwowania. Wszystkie emocje są tłumione wewnątrz, i właściwie jedynym sposobem, aby wywołać jakąś bardzie żywą reakcję jest konfrontacja odnośnie głodzenia się czy nadmiernego wysiłku.

  Dlaczego poczucie kontroli w anoreksji to tylko złudzenie?

 Jedną z przyczyn dlaczego poruszenie tematu głodówki wywołuje reakcję emocjonalną ze strony anorektyczki to uświadomienie jej tą drogą, że w rzeczywistości nie ma ona żadnej kontroli. Osoby z anoreksją są przekonane, że bez anoreksji ich życie ległoby w gruzach, że bez anoreksji nie byliby dostatecznie silni aby przetrwać, ponieważ to zaburzenie odżywiania nadaje sens ich istnieniu, jest spoiwem łączącym wszystkie aspekty życia. Trzeba powiedzieć wyraźnie - jeżeli czyjeś życie koncentruje się wokół jedzenia, wszystkie dziedziny życia - związki, relacje z innymi ludźmi, praca, szkoła, zainteresowania, obowiązki, przyjemności - są podporządkowane unikaniu jedzenia, to znaczy, że taka osoba utraciła kontrolę nad swoim życiem.

  Jest nadzieja!

 Na szczęście anoreksja nie musi kończyć się w najgorszy możliwy sposób, czyli śmiercią. Gdy osoby z zaburzeniami odżywiania zaczynają podejmować własne decyzje, niezależnie od ich choroby, są w stanie odkryć jak wiele różnych rzeczy można przeżyć i doświadczyć. Z czasem prawdziwe życie zaczyna być postrzegane jako bardziej atrakcyjne niż anoreksja. A to jest bardzo silnym źródłem motywacji i nadziei. Pierwszym krokiem odzyskiwania kontroli dla osoby z anoreksją powinno być przyjęcie pomocy ze strony najbliższych i specjalistów zajmujących się leczeniem. Ironicznie - pierwszy krok do odzyskania życia, to oddanie kontroli nad anoreksją w inne ręce.

Dobry psychoterapeuta – czyli kto?

Autorem artykułu jest retep86

Zastanawiasz się czasem, jak znaleźć dobrego psychoterapeutę? W końcu psychoterapeuta to osoba, której będziemy opowiadać nasze najskrytsze sekrety. Przede wszystkim my, musimy tej osobie zaufać. Jak poznać, że osoba której będziemy chcieli się zwierzać jest ekspertem. O co pytać?

Odpowiedni psychoterapeuta powinien przede wszystkim wzbudzać nasze zaufanie, musimy czuć, że jest osobą dojrzałą uczuciowo. Psychoterapeuta tak naprawdę winien pracować też nad sobą. Oczywiste też jest, że powinien on mieć odpowiednie wykształcenie, a także doświadczenie zawodowe. Kto może zostać psychoterapeutą? Może to być osoba z wykształceniem psychologicznym i psychiatrycznym, a czasem także socjologicznym czy filozoficznym.

Według standardów europejskich, kurs na psychoterapeutę po studiach wynosi co najmniej 1400 godzin. Zasadnicze miejsce zajmują ćwiczenia specyficzne dla kierunku psychoterapii. Jest to bardzo ważne. W specjalistycznych stowarzyszeniach psychoterapeutycznych potrzebny jest zwykle dłuższy czas kształcenia, w praktyce wynosi on często od 7 do 10 lat.

Łatwo zatem wydedukować, że jeśli za psychoterapeutę podaje się ktoś, kto tylko skończył studia magisterskie czy specjalizację w psychologii, a nie posiada odpowiedniego szkolenia czy doświadczenia zawodowego związanego z  zawodem, jest on nim tylko i wyłącznie w teorii, a jego pomoc niekoniecznie sprawdzi się w praktyce. Nie jest też psychoterapeutą ktoś, kto skończył jedynie 2- letnie studia podyplomowe, czy analogiczne urywkowe przeszkolenie.

Psychoterapeuta musi także pracować pod superwizją. Co to znaczy? Ano to, że ciągle powinien dokształcać się pod przewodnictwem innego, bardziej znanego psychoterapeuty, lub poprzez spotkania edukujące w zespole psychoterapeutów. Powinien uczestniczyć on w różnych ćwiczeniach, naradach, wykładach. Widzimy więc, że zawód psychoterapeuty nie jest łatwy. Kodeks jakiego musi on przestrzegać, możesz znaleźć na stronie Sekcji Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

---

Jeśli chcesz znaleźć psychoterapeutę w Warszawie zpraszam na - Psychoterapia Warszawa. Wejdź i sprawdź.

Artykuł pochodzi z serwisu www.Artelis.pl

Życie w lęku

Gdy lęk staje się uczuciem dominującym czyjeś życie, potrafi zniszczyć wiele elementów tego życia - więzi z innymi osobami, plany zawodowe, motywacje, radość czerpaną z przyjemnych czynności. Zmiany te zachodzą nawet na poziomie neuroprzekaźników w ten sposób, że odczuwanie przyjemności i radości staje się praktycznie niemożliwe. Lęk wpływa także na stan fizyczny danej osoby - życie w ciągłym napięciu obniża odporność, powoduje przewlekłe bóle mięśni i stawów, a także ogranicza ruchowo (poczucie bycia sparaliżowanym). Wszelkie zaburzenia lękowe mogą być leczone zarówno farmaceutycznie, ale także pomocna bywa psychoterapia. Ważne jest także zaadoptowanie w codziennym życiu pewnych sposobów, które pomogą w leczeniu lęków - zdrowa dieta, regularny wysiłek fizyczny, techniki relaksujące (np. oparte na odpowiednim rytmie oddechowym). Dobre jest planować rożne aktywności w ciągu dnia, tak, aby większość czasu być czymś zajętym. To pozwoli w lepszym stopniu kontrolować myśli i nie pozwoli "uciec im" w niepożądane rejony. W sytuacjach gdy pojawiają się napady paniki i lęku warto wcześniej opracować wyjście awaryjne - np. osobę, do której można zadzwonić i porozmawiać - nie ważne co to jest, ważne, żeby pozwalało opanować lęk.

Relacja terapeutyczna

Relacja terapeutyczna to relacja pomiędzy psychologiem lub terapeutą a klientem. Istnieją badania pokazujące, że na powodzenie terapii, zwłaszcza w przypadku uzależnień, ta relacja ma większy wpływ niż rodzaj stosowanego przez terapeutę podejścia. Niestety odpowiednie zgranie klienta i terapeuty nie jest łatwe i raczej opiera się na szczęściu, niż wyborze dokonanym po ocenie terapeutów dostępnych dla danego klienta. Bardzo ważnym elementem budowania relacji terapeutycznej jest wyrażanie wszystkich obaw co do tego, czy praca z danym terapeutą jest pomocna w zdrowieniu. Ważne cechy relacji terapeutycznej:

• zaufanie - zarówno ze strony klienta, jak i terapeuty;
• otwartość - klient w czasie terapii musi mieć możliwość swobodnego mówienia o swoich problemach, uczuciach i emocjach, a terapeuta powinien wysłuchać ich bez uprzedzeń;
• współpraca - terapeuta i klient powinni stworzyć zespół pracujący na rzecz określonych w trakcie terapii celów, dobra współpraca wynika nie tylko z otwartości i zaufania, ale także elastyczności.

Relacja terapeutyczna nigdy nie powinna obejmować kontaktów seksualnych, uprzedzeń na tle religijnym, płciowym, rasowym czy orientacji seksualnej, a także stosowania jakiejkolwiek formy przemocy - fizycznej, słownej czy psychicznej. Dotyczy to nie tylko terapeuty, ale także klienta.

Zbudowanie relacji terapeutycznej zajmuje czas, niezwykle rzadko zdarza się, że pomiędzy terapeutą a klientem powstanie odpowiednia więź już na pierwszym spotkaniu. Biorąc pod uwagę, że pierwszy etap terapii dość często polega przede wszystkim na zbudowaniu lub wzmocnieniu motywacji do leczenia, a to z kolei dość często jest odbierane przez klientów jako działanie przeciwko nim, nie można oczekiwać, że od pierwszego spotkania wszystko pójdzie gładko.

Wiele osób podejmujących terapię podchodzi do niej z nastawieniem, że "nie są w stanie otworzyć się przed obcym człowiekiem", lub, że "terapia nie ma sensu i jest stratą czasu". Zgłoszenie się na terapię oznacza, że dana osoba odczuwa potrzebę zmienienia czegoś w swoim życiu, skoro są trudności w otwarciu się i zaufaniu, to od tego praca terapeutyczna powinna się zacząć. Dlatego nie warto rezygnować z terapii po pierwszym spotkaniu, ale dać sobie i terapeucie czas dla zbudowania odpowiedniej relacji.

[Rekrutacja zakończona] Zaburzenia odżywiania - terapia grupowa we Wrocławiu

Psychoterapia grupowa dla osób z zaburzeniami jedzenia
( anoreksja, bulimia, kompulsywne objadanie się)
we Wrocławiu!

Jesteśmy w trakcie rekrutacji osób chętnych do wzięcia udziału w grupie terapeutycznej ( roczna grupa zamknięta, prowadzona
w nurcie psychodynamicznym ), którą planujemy rozpocząć w marcu 2012.

• Sesje będą odbywały się we wtorki, w godzinach 18.00 do 21.00.



• Obligatoryjna rozmowa kwalifikacyjna to dwa spotkania, jedno z osobami prowadzącymi
  i drugie z lekarzem psychiatrą. W sumie koszt wynosi 100zł.



• Koszt psychoterapii w wymiarze miesiąca, to: 70,00 zł za sesję 3 godzinną x ilość sesji w miesiącu.

Zachęcamy do kontaktu telefonicznego w celu umówienia się na rozmowę kwalifikacyjną.

Miejsce spotkań:

Centrum Pomocy Terapeutycznej " AB INTRA"

ul.Kłodnicka 29/9, 54-206 Wrocław

Osoby prowadzące grupę:

mgr Grażyna Kącka ( tel. 603 483 330 )

mgr Natalia Pietkun ( tel. 607404727 )

Zagrożenie

Autorem artykułu jest Nawojka

Człowiek jest naznaczony pragnieniem, którego nie da się zaspokoić do końca. Seks jest zagrożeniem dla społeczeństwa, instynktem, wulkanem, eksplozją życia.

„Seks jest wywrotowy, nie zna różnic klasowych ani hierarchii, ignoruje sztukę, naukę, dzień i noc. Budzi się z uśpienia, by tylko kopulować i znowu zasnąć[...]rodzaj ludzki cierpi na nienasycony głód seksu i nie zna zwierzęcych okresów rui, a później obojętności.”[1]

Seksualność człowieka jest jeszcze bardziej niebezpieczna niż pożądanie zwierzęcia, ponieważ tylko ludzie nie posiadają automatycznej regulacji swojego popędu. Musieli oni ustanowić reguły, aby ograniczyć swój instynkt, dlatego przyjęli system zakazów, a także rozmaitych zachęt, które pozwalają kontrolować popęd płciowy. Są to reguły, służące zarazem społeczeństwu, czyli kulturze i reprodukcji, czyli naturze. Georges Bataille w rozważaniach na temat erotyzmu stwierdza, iż zakazy seksualne pojawiają się zawsze tam, gdzie istnieje ludzkość. 

Człowiek uwalniał się od pierwotnej zwierzęcości pracując, uświadamiając sobie, że umiera oraz przechodząc od seksualności nie znającej wstydu do seksualności wstydliwej.[2] Zbudował świat oparty na racjach rozumu, jednak przetrwała w nim pierwotna gwałtowność. Aktywność płciowa jest impulsem, domagającym się natychmiastowego zaspokojenia, co może zmniejszać gotowość do pracy i zagrażać zorganizowanemu życiu społeczności. Człowiek obwarował się zakazami po to, żeby owa popędliwość nie zaczęła górować nad rozsądkiem. Cielesność i seksualność została ocenzurowana. 
Wypowiedzi mężczyzn często wskazują na to, że kobiety zagrażają męskiemu porządkowi społecznemu. Kobiety są intrygantkami, łamią ustalone zasady, nie panują nad ciałem, zatracają się w rozkoszy, uwodzą mężczyzn, nie podporządkowują się instytucji małżeństwa. Rozwiązłość czyni z nich przedmiot męskiego pożądania. Rozpustne wprowadzają do świata grzech, rzucają na mężczyzn urok, któremu ci nie mogą się oprzeć. Ich rozjuszona, bezgraniczna namiętność i gwałtowność seksualna burzy strukturę społeczną. Bez umiaru wydatkują swoją energię i potencję partnerów.

Tak, to wszystko wina kobiet, panowie :)

[1] Octavio Paz: Podwójny płomień. Miłość i erotyzm. Przeł. Piotr Fornelski, Kraków 1996,s. 19.

[2] Georges Bataille: Erotyzm. Przeł. Maryna Ochab. Gdańsk 1999, s. 32.

---

http://damsko-meskie.blogspot.com/

Artykuł pochodzi z serwisu www.Artelis.pl

Psychoterapia rozpaczy

Psychoterapia egzystencjalna - ważne pytania, w odpowiedzi na które może pomóc psycholog.
Psychoterapia egzystencjalna - ważne pytania, ważne odpowiedzi, w odpowiedzi na które może pomóc psycholog. Impresje z książki “Kiedy Nietzsche szlochał” Irvina D. Yaloma - fantazje na temat “terapii rozpaczy”, której mógł zostac poddany Nietzsche.

Bywają książki, które czyta się z zapartym tchem, których fragmenty, myśli czy zdania zapadają głęboko w pamięć. Książka Yaloma należy do tej “arcykategorii”. Myśli w niej zawarte, zaczerpnięte z surowej filozofii Nietzschego, mają moc niezwykle orzeźwiającą - jak choćby te, mówiące o powielaniu w nieskończoność, aż po kres istnienia wszechświata, życia jakim żyjemy obecnie, jakim żyliśmy do tej pory i na jakie zdecydujemy się w przyszłości …

Jedne z najmocniejszych zdań w książce brzmią: “(…) wieczna powtarzalność oznacza, że za każdym razem, gdy wybierasz jakieś działanie, musisz chcieć je wybrać na całą wieczność. I to samo z każdym poniechanym działaniem, każdą poronioną myślą, każdym wyborem, którego unikniesz. I całe nieprzeżyte życie będzie pęcznieć w tobie, nieprzeżyte przez wieczność (…)”.

I tu możemy się z tym zgodzić, bądź nie, jednak kiedy choć na chwilę założymy, w ramach
“eksperymentu myślowego” (używając ulubionego sformułowania autora), że w istocie tak jest, wtedy rodzi się mnóstwo pytań: Jakie wybory podejmuję? Od jakich uciekam? Jakich działań unikam? Co by było, gdyby jako sygnał, że coś jest ważne, potraktować chęć uniknięcia właśnie tego działania? Jak wtedy by się moje życie zmieniło? I pytanie najważniejsze: Jakiego chcę życia?

Możesz zdecydować, zdaje się podpowiadać autor, poprzez działanie, pamiętając, że bardziej opłaca się działać niż zaniechać działania, bo wtedy to los podejmie decyzję za Ciebie. Działać jednak według klucza: Czy wybrałbym to działanie na całą wieczność? A co z przeszłością? Z tym, co już się zdarzyło zanim zaczęliśmy z większą świadomością projektować swój los? Autor proponuje zmianę myślenia z “tak było” w “tak chciałem”.

W tych zabiegach myślowych, z biernego poddawania się zdarzeniom nacisk przeniesiony jest na naszą sprawczość, na możliwość wyboru oraz przejęcie odpowiedzialności za podjęte decyzje. Ostatecznie sprowadza się do tego, by móc w każdym momencie życia powtórzyć za głównym bohaterem: “Tak, wybrałem swoje życie. I dobrze wybrałem“…
---

Danuta Michalczyk - psycholog, psychoteraputa

Psychoterapia i pomoc psychologiczna

Artykuł pochodzi z serwisu www.Artelis.pl

Depresja

Jak sprawdzić, czy ma się depresję? Istnieje kilka sposobów:

1. Iść do psychiatry i przedstawić swoje dolegliwości

2. Zrobić sobie test służący do autodiagnozy np. Inwentarz depresji Becka lub jakiś prostszy test. Należy pamiętać, że te narzędzia są mało doskonałe, ale przydają się do zrobienia pierwszego kroku.

3. Przeczytać kryteria diagnostyczne i odnieść je do własnej osoby. Najmniej doskonała metoda.

Kryteria diagnostyczne depresji:


Występowanie minimum pięciu objawów przez okres 2 tygodni pod warunkiem, że stanowią one istotną zmianę w zachowaniu chorego; jednym z objawów jest obniżenie nastroju bądź utrata zainteresowań oraz brak zdolności odczuwania przyjemności.

1. obniżenie nastroju lub dysforia występujące codziennie przez przeważającą część dnia odczuwana subiektywnie i dostrzegana przez otoczenie

2. znaczne ograniczenie zainteresowań wszystkimi czynnościami oraz brak odczuwania przyjemności związanej z ich wykonywaniem

3. spadek lub wzrost masy ciała minimum 5% w ciągu miesiąca lub codzienny wzrost lub spadek apetytu

4. utrzymująca się bezsenność lub nadmierna senność

5. spowolnienie lub podniecenie ruchowe

6. uczucie zmęczenia

7. poczucie nieuzasadnionej winy, obniżenie poczucia własnej wartości

8. obniżenie sprawności myślenia, zaburzenia uwagi i koncentracji, niemożność podjęcia decyzji

9. nawracające myśli o śmierci, myśli samobójcze realizowane bądź nie

Kiedy można podejrzewać alkoholizm?

Bardzo prosty test, bo raptem składający się z czterech pytań. Warto przy udzielaniu odpowiedzi pamiętać o jednej rzeczy - nie zastąpi on wizyty u specjalisty, jeżeli chodzi o postawienie diagnozy.

Jeżeli na dwa lub więcej z poniższych pytań możesz odpowiedzieć twierdząco, możesz podejrzewać u siebie uzależnienie od alkoholu.

1. Czy w Twoim życiu miały miejsce takie okresy, kiedy odczuwałeś/aś konieczność ograniczenia swojego picia ?
2. Czy zdarzyło się, że osoby z bliskiego Ci otoczenia denerwowały Cię uwagami na temat Twojego picia ?
3. Czy zdarzało się, że odczuwałeś wyrzuty sumienia, poczucie winy, lub wstyd z powodu swego picia ?
4. Czy zdarzało Ci się, że rano po przebudzeniu pierwszą rzeczą było wypicie alkoholu dla „uspokojenia nerwów” lub „postawienia na nogi” ?

Depresja

To nazwa schorzenia, które istnienie jest czasami negowane, przez osoby nie mające związku z psychologią lub psychiatria. Poglądy swoje opierają na tym, że doświadczały stanów obniżenia nastroju i samodzielnie udało im się wyjść z tego.

Problem polega na tym, że depresja nie jest opisanym chwilowym przygnębieniem, albo chandrą. To stan utrzymujący się przez długi czas - należy myśleć o tygodniach, miesiącach, a nawet latach.

Kryteria depresji:

• nastrój jest wyraźnie obniżony przez minimum 2 tygodnie, przez większość
  dnia, nie ulegający modulacji przez czynniki zewnętrzne;


• utrata zadowolenia w zakresie czynności sprawiających wcześniej przyjemność;


• dominuje uczucie zmęczenia, zwiększona męczliwość.

Z powyższej listy są spełnione przynajmniej 2 punkty. Dodatkowa lista (poniżej) pozwala na
określenie natężenia epizodu depresyjnego.

• negatywny obraz własnej osoby;


• nieracjonalne wyrzuty sumienia, poczucie winy;


• nawracające myśli o samobójstwie, śmierci;


• uczucie obniżonej sprawności intelektualnej, trudności w podejmowaniu decyzji;


• w zachowaniu zauważalne spowolnienie lub zahamowanie;


• zaburzenia snu;


• spadek lub wzrost apetytu.

Rola psychologa i psychoterapii jest w leczeniu depresji ważna - badania wykazują możliwość leczenia za pomocą psychoterapii w przypadku lżejszych przypadków oraz współudział w leczeniu umiarkowanych i cięższych epizodów. Istotne też jest zmniejszanie częstości nawrotów.

Alkoholizm i współuzależnienie

Alkoholizm jest chorobą, która dotyka każdego członka rodziny. Dla dzieci problemem staje się nie tylko pijący rodzic, ale także rodzic niepijący - współuzależniony. Alkoholik jest w dużym stopniu osobą przewidywalną i dzieci szybko uczą się czytać w nim jak w otwartej księdze. Wszystkie stany emocjonalne i nastroje alkoholika stają się niejako rutyną - wiadomym staje się kiedy można wykorzystać pijącego rodzica, aby uzyskać zgodę na coś, na co normalnie nie można by liczyć, jest także jasne kiedy schodzić mu z drogi. Z drugiej strony rodzic współuzależniony staje się nieprzewidywalny. W jednej chwili robi awanturę o picie grożąc rozwodem, za chwilę tłumaczy alkoholika przed pracodawcą, dalszą rodziną, akceptując w coraz większym stopniu zachowania, które powinny być niedopuszczalne.

Alkoholizm ma często większy wpływ na życie osoby trzeźwej, niż jej lub jego pijącego partnera lub partnerki.

Ten problem dobrze obrazuje historyjka o żabie opowiadana w niektórych grupach terapeutycznych. Jeżeli wrzucisz żabę do wrzątku - ta natychmiast z niego wyskoczy. Jeżeli włożysz ją do chłodnej wody, a potem zaczniesz podgrzewać całe naczynie, żaba pozostanie w wodzie nawet to momentu, w którym zostanie żywcem ugotowana. Ponieważ stopniowy wzrost temperatury trudniej zauważyć, zwłaszcza gdy następuje bardzo powoli. W alkoholizmie jest tak samo - zaczyna się od sporadycznych wyskoków i niewłaściwych zachowań, kilka lat później te niewłaściwe zachowania stają się normą i chlebem powszednim, do tego stopnia, że nawet nie muszą być usprawiedliwiane. Pojawia się chaos, sytuacje, które kilka lat wcześniej byłyby nie do pomyślenia.

Osoby współuzależnione wyrabiając w ten sposób tolerancję dla alkoholika, zaczynają żyć po to, aby chronić pijącego. Ukrywanie wstydliwych sytuacji, kłamstwa - coraz większe, coraz częściej, wszystko po to, aby zewnętrzny świat nie mógł dostrzec szaleństwa i chaosu panującego w takiej rodzinie. Takie ochranianie alkoholika przed konsekwencjami jego uzależnienia prowadzi do sytuacje, w której dla wszystkich wygodniej jest, aby uzależniony dalej pił.

Osoby współuzależnione mogą rozpocząć własną terapię niezależnie od samego alkoholika. Dzięki temu nakręcanie spirali kłamstwa może się skończyć, i pozwoli uzależnionemu wreszcie stawić czoło konsekwencjom swoich czynów.

Psycholog a psychiatra

Do napisania tej notki zainspirowały mnie błędy popełniane przez pacjentów i ich rodziny. Wielokrotnie zdarza mi się słyszeć, jak do psychologa mówi się per "Doktorze" i oczekuje się od niego wypisania recept.
Gdzie tkwi różnica?

Psycholog nie jest lekarzem. Nie ukończył Akademii Medycznej, nie ma prawa wystawiania recept - bardzo dobrze, bo nie ma o tym zielonego pojęcia. Operuje słowem, słuchem, empatią wykorzystując różne szkoły terapeutyczne.
Sam tytuł psychologa też nic nie daje - jeżeli ktoś jest psychologiem, to nie znaczy że musi posiadać wiedzę na temat psychiatrii (podstawową zdobywa się na studiach), może np. zajmować się rekrutacjami w firmach lub wykorzystywać swoją wiedzę w reklamie.